എ കെ അഗസ്തി
ഭരണഘടനയുടെ ആര്ട്ടിക്കിള് 299, 166, സംസ്ഥാന റൂള്സ് ഓഫ് ബിസിനസ് എന്നിവയുടെ വെളിച്ചത്തില് പിഎം ശ്രീ ധാരണാപത്രത്തിന്റെ നിയമസാധുത പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്
കേരളത്തില് പിഎം ശ്രീ പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉയര്ന്നുവന്ന ധാരണാപത്ര വിവാദം കേവലം ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള തര്ക്കമല്ല. ജനങ്ങളാല് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സര്ക്കാരിന്റെ നയപരമായ അധികാരവും ഭരണഘടന വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന ഫെഡറല് സംവിധാനവും ഉദ്യോഗസ്ഥതല തീരുമാനങ്ങളിലൂടെ മറികടക്കാനാകുമോ എന്ന അടിസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയ-ഭരണഘടനാ ചോദ്യമാണ് ഇതുയര്ത്തുന്നത്.
സംസ്ഥാനത്തിന് ദീര്ഘകാല സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയും നയപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു പദ്ധതിയില് മന്ത്രിസഭയുടെ വ്യക്തമായ അംഗീകാരമില്ലാതെ ഉദ്യോഗസ്ഥര് കേന്ദ്രസര്ക്കാരുമായി ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കില്, അതിന്റെ നിയമസാധുതയും ഭരണഘടനാപരമായ സാധുതയും സ്വാഭാവികമായും പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകേണ്ടതാണ്.
ആര്ട്ടിക്കിള് 299: സര്ക്കാര് കരാറുകളുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അടിത്തറ
ഇന്ത്യന് ഭരണഘടനയുടെ ആര്ട്ടിക്കിള് 299(1) സര്ക്കാര് കരാറുകളെ സംബന്ധിച്ച് വ്യക്തമായ വ്യവസ്ഥകളാണ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. കേന്ദ്ര സര്ക്കാരിന്റെ കരാറുകള് രാഷ്ട്രപതിയുടെ പേരിലും സംസ്ഥാന സര്ക്കാരിന്റെ കരാറുകള് ഗവര്ണറുടെ പേരിലും നിര്വഹിക്കപ്പെടണം. കൂടാതെ, അത്തരം കരാറുകളില് ഒപ്പുവെക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥര്ക്ക് നിയമാനുസൃതമായ അധികാരപ്പെടുത്തല് ഉണ്ടായിരിക്കണം.
ഈ വ്യവസ്ഥയുടെ ലക്ഷ്യം കേവലം ഔപചാരികതയല്ല. ജനങ്ങളുടെ പേരില് പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന സര്ക്കാരിന്റെ ബാധ്യതകള് വ്യക്തികളുടെ തീരുമാനങ്ങളല്ലെന്നും, ഭരണഘടനാപരമായി അംഗീകൃത നടപടിക്രമങ്ങളിലൂടെ മാത്രമേ സംസ്ഥാനത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കരാറുകള് നിലവില് വരാവൂ എന്നുമുള്ള ഉറപ്പാണ് അത് നല്കുന്നത്.
പിഎം ശ്രീ ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവെച്ച സാഹചര്യത്തില് ഭരണഘടനയുടെ ഈ വ്യവസ്ഥകള് പൂര്ണമായി പാലിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ എന്നത് പ്രസക്തമായ ചോദ്യമാണ്. മന്ത്രിസഭയുടെ തീരുമാനവും നിയമാനുസൃത അധികാരപ്പെടുത്തലും ഇല്ലാതെ ഒരു വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിക്ക് മാത്രം സംസ്ഥാനത്തെ സാമ്പത്തികവും നയപരവുമായ ബാധ്യതകളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന കരാറില് ഏര്പ്പെടാനാകുമോ എന്നത് പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ട വിഷയമാണ്.
ആര്ട്ടിക്കിള് 166: മന്ത്രിസഭാ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ സത്ത
ഭരണഘടനയുടെ ആര്ട്ടിക്കിള് 166 പ്രകാരം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് നടപടികള് ഗവര്ണറുടെ പേരില് നിര്വഹിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്. ഇതിന്റെ പ്രവര്ത്തനരൂപമാണ് ഓരോ സംസ്ഥാനത്തെയും റൂള്സ് ഓഫ് ബിസിനസ്.
കേരള ഗവണ്മെന്റ് റൂള്സ് ഓഫ് ബിസിനസ് അനുസരിച്ച് സംസ്ഥാനത്തിന് അധിക സാമ്പത്തിക ബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നതോ ദീര്ഘകാല നയപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങള് ഉണ്ടാക്കുന്നതോ ആയ വിഷയങ്ങള് മന്ത്രിസഭയുടെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കേണ്ടതുണ്ട്. കാരണം, നയനിര്ണയത്തിന്റെ അധികാരം ഉദ്യോഗസ്ഥര്ക്കല്ല, ജനങ്ങളോട് രാഷ്ട്രീയമായി ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള മന്ത്രിസഭയ്ക്കാണ്.
ഇവിടെയാണ് പിഎം ശ്രീ വിവാദത്തിന്റെ കാതല്. ഒരു പദ്ധതിയുടെ ഗുണദോഷങ്ങളെക്കാള് പ്രധാനമായ ചോദ്യം, മന്ത്രിസഭയുടെ വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനത്തെ മറികടന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥതലത്തില് സംസ്ഥാനത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ധാരണാപത്രം ഉണ്ടാകാമോ എന്നതാണ്.
ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയില് ഉദ്യോഗസ്ഥര് ഭരണനിര്വഹണത്തിനുള്ളവരാണ്; നയനിര്ണയത്തിനുള്ളവരല്ല. നയപരമായ വിഷയങ്ങളില് അന്തിമ തീരുമാനാധികാരം തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സര്ക്കാരിനാണ്.
കോടതിവിധികള് നല്കുന്ന സന്ദേശം
ആര്ട്ടിക്കിള് 299-ന്റെ നിര്ബന്ധിത സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് സുപ്രീം കോടതിയും വിവിധ ഹൈക്കോടതികളും നിരവധി അവസരങ്ങളില് ഊന്നിപ്പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സുപ്രീം കോടതിയുടെ State of Bihar v. Karam Chand Thapar & Bros. Ltd. (1961) വിധി ശ്രദ്ധേയമാണ്. ആര്ട്ടിക്കിള് 299-ലെ വ്യവസ്ഥകള് വെറും സാങ്കേതിക നടപടിക്രമങ്ങളല്ലെന്നും അവയ്ക്ക് ഭരണഘടനാപരമായ പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെ Trivandrum Golf Club v. State of Kerala കേസിലും സര്ക്കാര് കരാറുകള് ഭരണഘടന നിര്ദേശിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങള് പാലിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം കോടതി എടുത്തുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ഈ വിധിന്യായങ്ങളുടെ പൊതുസന്ദേശം വ്യക്തമാണ്: സര്ക്കാര് അധികാരത്തിന്റെ ഉറവിടം വ്യക്തിഗത ഉദ്യോഗസ്ഥരല്ല, ഭരണഘടനാപരമായ സ്ഥാപനങ്ങളാണ്. അതിനാല്, സര്ക്കാര് കരാറുകളുടെ സാധുത വിലയിരുത്തുമ്പോള് ഉള്ളടക്കത്തിനൊപ്പം അവ രൂപംകൊണ്ട നടപടിക്രമവും നിര്ണായകമാണ്.
ഫെഡറലിസത്തിന്റെ വലിയ ചോദ്യം
പിഎം ശ്രീ വിവാദം ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു ഭരണപരമായ തര്ക്കമല്ല. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധങ്ങളുടെ സ്വഭാവം സംബന്ധിച്ച വലിയൊരു ചോദ്യമാണ് അത് ഉയര്ത്തുന്നത്. സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ നയപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ബാധിക്കുന്ന പദ്ധതികളില് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സര്ക്കാരുകളെ മറികടന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥതല ധാരണാപത്രങ്ങള് മുഖ്യ ഉപാധിയാകുകയാണെങ്കില് അത് ഫെഡറല് സംവിധാനത്തിന്റെ ആത്മാവിന് തന്നെ വെല്ലുവിളിയാകും.
ഭരണഘടന വിഭാവനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത് ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണമല്ല, ജനാധിപത്യ ഭരണമാണ്. ഉദ്യോഗസ്ഥര് സര്ക്കാരിനെ സഹായിക്കുന്നവരാണ്; സര്ക്കാരിന് പകരമാകുന്നവര് അല്ല.
പിഎം ശ്രീ പദ്ധതിയുടെ ഗുണദോഷങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്ച്ച വേറെയാണ്. എന്നാല് അതിനേക്കാള് പ്രാധാന്യമുള്ളത്, സംസ്ഥാനത്തെ ബാധിക്കുന്ന ഒരു നിര്ണായക ധാരണാപത്രം ഭരണഘടനാപരമായ നടപടിക്രമങ്ങള് പാലിച്ചാണോ നിലവില് വന്നത് എന്ന ചോദ്യമാണ്.
ആര്ട്ടിക്കിള് 299, ആര്ട്ടിക്കിള് 166, സംസ്ഥാന റൂള്സ് ഓഫ് ബിസിനസ്, ബന്ധപ്പെട്ട കോടതിവിധികള് എന്നിവയുടെ വെളിച്ചത്തില് ഈ വിഷയം സമഗ്രമായ നിയമപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ജനാധിപത്യത്തില് നടപടിക്രമം ഒരു സാങ്കേതികത മാത്രമല്ല; അത് ജനങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന സംവിധാനമാണ്. ആ അടിസ്ഥാനതത്വം വിസ്മരിക്കപ്പെടുമ്പോള് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടേണ്ടത് ഒരു ധാരണാപത്രം മാത്രമല്ല, ഭരണത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ സ്വഭാവം തന്നെയാകുന്നു.
പിഎം ശ്രീ ധാരണാപത്രവും ഭരണഘടനാ ചോദ്യങ്ങളും
